Virus corona: Thể chế chuyên chế làm mất niềm tin của công chúng?

 

Virus corona: Thể chế chuyên chế làm mất niềm tin của công chúng?

https://www.bbc.com/vietnamese/world-51276207

Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn

Một nhóm phụ nữ đeo khẩu trang tập dưỡng sinh tại TP Vũ Hán

Giữa khi lo ngại về nguy cơ lây nhiễm chủng virus corona mới (2019-nCoV) lan truyền trên mạng xã hội, các facebooker Việt Nam đã bị công an thẩm vấn, yêu cầu xóa bài cảnh báo về virus corona trên Facebook.

Mục tiêu của chính quyền là chặn đứng những thông tin thất thiệt, tin giả gây hoang mang dư luận. Nhưng việc hệ thống truyền thông dòng chính đánh mất niềm tin của công chúng và cách sử dụng hệ thống an ninh để ngăn chặn thông tin sẽ có hiệu quả cho việc kiểm soát dịch?

Việt Nam: xử lý người tung tin thất thiệt

Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, ông Vũ Đức Đam, tại cuộc họp khẩn của Bộ Y tế về ứng phó dịch viêm phổi cấp do virus corona mới (nCoV) chiều 26/1 (mùng 2 Tết) đã yêu cầu xử lý người tung tin thất thiệt về virus corona.

Báo điện tử VOV dẫn lời ông Đam yêu cầu “Bộ Công an phải theo dõi, đề phòng khi có đối tượng tung tin thất thiệt về tình hình dịch bệnh phải ngăn chặn ngay. Đây là hành động gây hoang mang, nguy hại phải xử ký nghiêm”.

Trước đó, một số facebooker ở tỉnh Khánh Hòa đã bị cơ quan công an mời lên làm việc, sau khi họ đăng lên Facebook thông tin về việc nhiễm virus corona tại tỉnh này.

Truyền thông nhà nước đưa tin rằng, công an tỉnh này đã triệu tập một số Facebooker đến các đồn cảnh sát để làm việc về các bài đăng gần đây của họ, trong đó có đưa tin “có du khách người Trung Quốc và cả người Nha Trang nhiễm virus corona”.

“Quá trình làm việc, các facebooker cho rằng, chỉ nghe qua một số người đồn đoán về người nhiễm bệnh do virus corona, khi chưa được kiểm chứng của các cơ quan chức năng đã đưa lên mạng xã hội”, báo Khánh Hòa loan tin.

Sau khi bị thẩm vấn, những người sử dụng facebook này đã phải xóa bài đăng nói trên.

Khánh Hòa là một trong những địa điểm du lịch của Việt Nam thu hút khá đông du khách đến từ Trung Quốc.

Nên điều người dân nơi đây rất lo lắng về nguy cơ bị nhiễm virus corona từ những khách du lịch này không có gì là lạ.

Trước đó, một số Facebooker địa phương cũng đưa tin vào ngày 9/1, một em nhỏ 10 tuổi, ở tỉnh này, tên là Lê Nguyễn Thị Thanh Hiền đã tử vong do chủng virus corona NL63 gây ra.

Các facebooker cũng tải lên mạng giấy chứng tử cấp bởi chính quyền xã nơi gia đình em cư trú.

Tuy nhiên, cơ quan chức năng tại Khánh Hòa, gồm cả Sở Y tế tỉnh này, tuyên bố rằng tỉnh này chưa có bất kỳ trường hợp nhiễm virus corona nào. Và trường hợp tử vong nói trên là do chủng virus corona khác, không phải loại mới bùng phát gần đây ở Trung Quốc.

Hiện ở tỉnh này có năm trường hợp nghi ngờ, trong đó có ba khách du lịch Việt Namvà hai thanh niên Trung Quốc. Năm người này đang được theo dõi và xét nghiệm.

Đến thăm Hồ Bắc ổ dịch virus corona vào Mùng Một Tết

Tương tự Khánh Hòa, Đà Nẵng cũng là địa phương có rất đông du khách Trung Quốc đến du lịch.

Chiều 27/1, bà Ngô Thị Kim Yến, Giám đốc sở Y tế TP Đà Nẵng, cho báo chí Việt Nam biết, tính đến trưa cùng ngày, trên địa bàn có gần 12.000 người Trung Quốc đang đi du lịch và làm việc.

Hiện Đà Nẵng ghi nhận 41 trường hợp có biểu hiện sốt; trong đó có 3 người phát hiện tại cửa khẩu, 38 người dân và du khách tự đến bệnh viện khám.

Bởi có lượng khách Trung Quốc nhiều như vậy nên tin đồn liên quan đến dịch bệnh này tại Đà Nẵng xuất hiện trên facebook khá nhiều.

Tranh cãi nổ ra gần đây ở Đà Nẵng liên quan tới việc một chủ khách sạn ở thành phố này dán bảng ngưng phục vụ khách đến từ Trung Quốc.

Theo chủ khách sạn, việc từ chối là để bảo đảm an toàn cho nhân viên và khách đang lưu trú tại khách sạn trong diễn biến lây lan của dịch bệnh, tờ Tuổi trẻ đưa tin.

Tuy nhiên, vẫn theo chủ khách sạn, một số đơn vị chức năng của Đà Nẵng đã đến vận động khách sạn tháo bảng ngưng phục vụ khách đến từ Trung Quốc và tôn trọng quyết định đặt phòng trước đó của họ.

Khách sạn phản ứng quyết liệt với lý do nếu có người nhiễm chủng virus corona vào khách sạn thì nơi này sẽ ảnh hưởng đến các du khách khác và tình hình kinh doanh.

Hiện khách sạn này vẫn từ chối nhận khách đến từ Trung Quốc và đưa sự việc lên mạng xã hội, gây ra nhiều tranh cãi gay gắt.

Trung Quốc: muốn làm im các chỉ trích

Cách ứng xử của nhà cầm quyền Việt Nam với các thông tin về dịch bệnh trên mạng xã hội thực ra không lạ.

Tại Trung Quốc, theo tờ New York Times, giữa khi bệnh do virus corona đang lây lan, các quan chức Vũ Hán đã mạnh miệng rằng bệnh đã được kiểm soát và có thể điều trị.

Cảnh sát Trung Quốc cũng đã thẩm vấn 8 người đăng trên phương tiện truyền thông xã hội về virus này vì cho rằng họ đã làm lan truyền tin đồn trên mạng.

Hai ngày trước khi công bố chính thức về mức độ nghiêm trọng của vụ dịch, Vũ Hán cũng tổ chức một bữa tiệc với sự tham dự của hơn 40.000 gia đình để đăng ký.... kỷ lục thế giới.

Vương Quảng Phát, Trưởng khoa Hô hấp và Hồi sức Cấp cứu, Bệnh viện Đại học Bắc Kinh I, khi ấy cũng hậu thuẫn bằng lời khẳng định trên Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc vào ngày 10/1 rằng, tình trạng của các bệnh nhân ở Vũ Hán và tình trạng dịch bệnh đang lan rộng là có thể kiểm soát được.

Thông tin cảnh báo về chủng virus corona mới được dán tại sân bay Tegel ở Berlin, Đức. Nước này là quốc gia mới nhất ngoài Trung Quốc xác nhận có người nhiễm chủng virus corona mới.

Ông còn tuyên bố: “Phần lớn bệnh nhân được phân loại từ nhẹ đến trung bình”.

Khi một nhóm các nhà báo Hong Kongđến bệnh viện Vũ Hán, cảnh sát đã giữ họ trong vài giờ; kiểm tra điện thoại và máy ảnh. Nhóm nhà báo này sau đó bị buộc phải xóa video, theo New York Times.

Nhưng chính ông Vương, sau đó vài ngày, bị chuẩn đoán mắc chủng virus corona mới.

Chính những thông tin 'loạn xì ngầu' như vậy khiến người ta dần đánh mất niềm tin vào truyền thông dòng chính khi dịch bệnh chính thức được xác nhận với tình trạng “nghiêm trọng”.

Còn nhớ, năm 2003, lúc dịch SARS bùng nổ, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từng chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc cố che giấu mức độ nghiêm trọng của đại dịch.

Khi đó, ở Trung Quốc, việc chính quyền địa phương tìm cách che đậy hay làm đẹp các con số, không dám báo cáo con số thật; tiếp đó là việc trì hoãn các biện pháp điều trị dự phòng đã khiến dịch lan rộng.

Với dịch viêm phổi cấp hiện tại, bài học đó xem ra đang được lặp lại.

Hôm 3/1, Công an Vũ Hán đã phạt 8 người vì “loan tin sai lệch vô căn cứ trên internet”. Công an cũng yêu cầu công dân ở Vũ Hán không truyền bá thông tin sai lệch.

Nhưng khi đó, đã có ít nhất là 27 trường hợp được chuẩn đoán đã nhiễm bệnh, theo trang web của Viện báo chí Poynter.

Những người này bị cáo buộc bởi họ đã đăng trên Weibo (một nền tảng truyền thông xã hội giống như Facebook) và trên các ứng dụng nhắn tin khác rằng, SARS đã quay lại.

“Chế độ chuyên chế không tốt cho sức khỏe”, Andrew Stroehlein, Giám đốc truyền thông khu vực châu Âu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền, viết trên twitter.

Còn Rose Luqiu, Phó Giáo sư báo chí, cũng là người từng đưa tin về SARS với tư cách là phóng viên Đài truyền hình Phoenix có trụ sở tại Hong Kong, nói với New York Times rằng: “Cách thức thông tin về chủng virus mới này với công chúng cũng tựa như với virus SARS 17 năm trước”.

Mất niềm tin vào nhà chức trách?

Xu Triyuan, người từng phê bình gay gắt cách thức chính phủ Trung Quốc việc xử lý dịch SARS viết rằng, “Hệ thống này đã thành công khi nó phá hủy sự chính trực của con người, đánh mất đi uy tín của các tổ chức và khả năng của xã hội để nói về những vấn đề của mình. Những gì còn lại chỉ là sự kiêu ngạo, một loạt các thông tin lộn xộn và những cá nhân yếu đuối, bị cách ly trong nỗi giận dữ”, theo tờ New York Times.

Tại Việt Nam, Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn (Đại học New South Wales, Úc) nhận xét trên Facebook cá nhân rằng, tình trạng misinformation, tin giả liên quan đến chủng virus Corona mới, “không chỉ diễn ra trên mạng xã hội mà còn trên báo chí được xem là 'chánh thống'... Ngạc nhiên thay, nhiều người tung tin nhảm lại là những facebooker nổi tiếng.”

“Cũng có thể họ mất niềm tin vào các nhà chức trách”, ông viết thêm.

Bởi vậy, muốn chống tin giả, thì bên cạnh việc người đọc tự 'lượng giá thông tin', đòi hỏi chính quyền cập nhật và minh bạch trong cung cấp thông tin.

Thay vì “mời” các facebooker lên đồn công an “uống trà”, giờ là lúc Việt Namphải dân chủ hóa thông tin và thực hiện quyền tiếp cận thông tin của công chúng.

Đó mới là cách phòng chống tin giả và thông tin sai lệch hữu hiệu?

Virus Corona lây lan ngay cả 'trước khi có triệu chứng bệnh'

2019-nCoV: Thị trường và giá dầu 'gặp hạn' vì virus

Bởi như Giáo sư Alfred Hermida, Giám đốc chương trình báo chí tại Đại học British Columbia, Canada lý giải về hiện tượng tin giả trỗi dậy cùng với sự lan rộng của chủng virus corona mới.

“Khi thiếu thông tin và sợ hãi, sẽ có tin đồn xuất hiện để lấp đầy khoảng trống đó”, ông nói với CBC.

Trong khi đó, báo chí nhà nước Việt Nam lại nói rằng, những tin đồn thất thiệt về dịch viêm phổi Vũ Hán do virus corona mới gây hoang mang trong dư luận.

TQ xây bệnh viện gấp tại Vũ Hán

Các báo dẫn các thông tin được lan truyền trên mạng xã hội như việc người dân đổ gục khi đang đi trên đường ở Vũ Hán, chính quyền Trung Quốc che đậy số người chết thật sự, nhiều người tìm cách đào thoát khỏi khu cách ly... như những dân chứng của tin giả.

Báo chí Việt Namviết rằng, để có được thông tin chính xác, người dân có thể theo dõi trang web chính thức của Bộ Y tế tại https://www.moh.gov.vn/ và thông tin từ báo chí chính thống.

Giáo sư Nguyễn Văn Tuấn 

Read More

Thời Kỳ Gì Đây ?

 

Thời Kỳ Gì Đây ?

https://xuanhieu.org/tong-hop/chung-ta-dang-song-thoi-dai-gi-day.html

ĐỖ DUY NGỌC

Chúng ta đang sống thời đại gì đây?
Có lẽ trong lịch sử của dân tộc, đây là một thời kỳ khó đặt tên.

Ngành giáo dục thì có Bộ Trưởng ngọng và câm. Có Cô Giáo quỳ, Cô Giáo giẻ lau, Cô Giáo đéo, Cô Giáo câm, Cô Giáo đi hầu rượu như gái bia ôm. Có Thầy Giáo ấu dâm, Giáo Viên bán chỗ dạy, Giáo Viên ăn chận tiền Giáo Viên, Lãnh Đạo ngủ với Cô Giáo để cho biên chế. Có Sinh Viên ngủ với Thầy để xin điểm, có Học Sinh bóp cổ Cô Giáo, Học Trò đâm Thầy lủng ruột.

Bộ Y Tế thì có Thứ Trưởng ký nhập đủ loại thuốc gây tai hoạ khôn lường. Có Lãnh Đạo tiếp tay nhập thuốc giả bán giá cao. Có bệnh nhân 4 người một giường, có người cấp cứu sắp chết phải đóng tiền mới khám. Có Bác Sĩ, Y Tá bị dí chạy quanh, bị đấm đá túi bụi. Có viện phí thì tăng mà phẩm lượng lại giảm. Có bệnh viện vào nằm không xem TV cũng đóng tiền, không dùng nước nóng cũng trả tiền, đêm không được bật đèn. Bệnh nhân bị xem như những con thú trong chuồng, bị đối xử nhẫn tâm, là đối tượng để tận dụng làm giàu.

Bộ Giao Thông Vận Tải làm đường chưa xài đã lún, chưa chạy đã nát, giá thực hiện cao nhất Thế Giới mà phẩm lượng thấp nhất trái đất. Cầu làm cốt tre, đường lót bằng mút. Cầu chưa đi đã sập, đường chưa chạy đã lắm ổ voi. BOT nơi nào cũng có, thu giá trên trời, đặt không đúng chỗ, làm một đoạn thu cả đường, thu tiền quá niên hạn quy định. Bộ Trưởng phớt lờ dư luận, xem thường ý kiến nhân dân.

Bộ Tài Nguyên Môi Trường đào hết tài nguyên đem bán. Biển ô nhiễm vì Formosa, lãnh đạo tìm mọi cách bênh vực, làm đủ trò chối tội. Cấu kết với doanh nghiệp bán đất, bán rừng. Ao hồ, sông ngòi khô hạn, ô nhiễm, lãnh đạo bình chân như vại, quẩn quanh không lối thoát. Các thành phố lớn khí độc nằm trong khí thở, nhân dân sống chung với ô nhiễm môi trường, cái mầm bệnh về hô hấp lúc nào cũng chục chờ xâm nhập lá phổi của người dân .

Bộ Tài Chính suốt ngày tìm đủ cách để rút ruột người dân vô tội vạ. Thuế môi trường, thuế tài sản, hàng trăm thứ thuế dội lên đầu dân, xứ nghèo mà mua gì cũng đắt vì thuế quá cao. Chính sưu thuế làm dân nghèo đi. Thuế cao mà an sinh xã hội thì quá tệ lậu, người già, trẻ em chẳng được quyền lợi ưu tiên nào trong đời sống. Thuế cản trở doanh nghiệp, thuế khiến dân không lối thoát.

Lãnh Đạo từ trung ương đến địa phương chạy theo thu lợi bằng mọi cách. Họ làm giàu một cách nhẹ nhàng, dễ dàng và nhanh chóng khiến các đại gia của các nước tư bản phải thèm thuồng .

Thứ gì họ cũng ăn, đặc biệt là ở lãnh vực đất đai. Vì lợi nhuận quá lớn đưa đến mỗi địa phương là một Lãnh Chúa, bỏ ngoài tai những quyết định của trung ương, trên bảo dưới chẳng cần nghe. Tìm đủ mọi cách để lừa dối kiếm lời. Sửa luôn quy hoạch của trung ương để cướp đất dân, bỏ túi hàng ngàn tỷ. Bắt tay những doanh nghiệp bán đất, bán rừng, bán biển, bán đảo, đuổi dân đi, khiến dân trở thành kẻ tha phương cầu thực. Di tích, đền đài, kiến trúc lâu năm đều được quy thành tiền, có giá là đập là xoá để xây dựng mới, vừa bán đất có tiền vừa được chia chác từ dự án mới.

Lãnh đạo cấu kết với nhau, bắt tay với những doanh nghiệp ma đầu tạo ra những nhóm lợi ích chia nhau lợi tức bất kể đạo lý, thần linh, lịch sử, ký ức những thứ theo họ nghĩ là không sinh lợi. Họ bán rẻ đất nước này, họ không cần quan tâm dân sẽ sống như thế nào mà chỉ nghĩ họ thu lợi được bao nhiêu. Càng lúc họ càng phi nhân tính, quay cuồng với đồng tiền mà quên hết và vứt bỏ hết mọi giá trị để làm một con người. Họ tha hoá, trụy lạc trong cách sống, tìm đủ mọi cách để hưởng lạc. Họ mua sắm, xây dựng nhà cửa nguy nga, sân vườn như Vua Chúa. Họ gởi tiền ra nước ngoài, mua những khu đất lớn, những lâu đài, những chuỗi nhà hàng, siêu thị. Con cái sinh hoạt, vui chơi như những trẻ dòng dõi hoàng gia. Và lúc cần, họ rời đất nước trở thành những đại gia định cư ở xứ người. Họ trang bị cho mình nhiều bằng cấp, nhiều học hàm, học vị nhưng mở miệng toàn nói ngu, nói ngược với ý kiến nhân dân nên chẳng bao giờ được lòng dân .

Thời mà miếng ăn bỏ vào mồm cứ sợ là thuốc độc, bệnh uống viên thuốc cứ nghi là thuốc giả. Thời mà ở đâu cũng có thể bị đe doạ, ở trong nhà sợ kẻ cướp, ra đường sợ lũ giật dọc, sợ cây rơi, điện giật, sập hố, sẵn sàng bị giết chỉ bởi một lời nói, một ánh nhìn .

Thời mà trong sinh hoạt chẳng biết tin ai, chẳng biết tin vào cái gì? Thời mà những lời rao giảng đạo đức, những lời dạy dỗ, những tuyên ngôn trở thành như những câu thoại của một vở kịch hài. Thời mà người ta ngang nhiên chiếm đất công. Một bên là hàng ngàn người lũ lượt chen nhau để làm thủ tục lên máy bay, máy bay không còn chỗ đậu, đường băng kẹt như xa lộ kẹt xe. Một bên là bãi cỏ xanh biếc mênh mông hàng trăm héc ta, dành cho một vài kẻ thừa tiền nhởn nhơ giải trí. Thế mà dư luận, ý kiến của cả xã hội chẳng làm gì được, cả chính phủ cũng chỉ đưa mắt nhìn.

Thời mà kẻ cướp vào nhà ta không dám hé môi, nếu phản ứng có thể bị cướp giết, nếu đánh trả ta trở thành tội phạm, phải đi tù. Nếu chống trả gây hậu quả cho kẻ cướp, ta có thể bị kết án tử hình. Thế luật pháp đứng về phía nào? Luật pháp bảo vệ ai?

Xã hội chứa toàn mầm ác, con người đối xử với nhau tệ hơn thú vật. Trọng vật chất hơn con người. Suốt ngày các phương tiện truyền thông quảng cáo một lối sống chú trọng bề ngoài, đề cao lối sống vật chất, thiếu tình người. Các chương trình giải trí nhảm nhí, thiếu văn hoá, chỉ toàn là kiểu làm trò của các anh hề.

Văn hoá vỡ nát, phong tục bị bôi bẩn, lịch sử bị bóp méo, truyền thống bị đánh mất. Mọi giá trị tinh thần bị đảo lộn, ông / thằng bị đánh tráo. Con người dựa sức mạnh vào đồng tiền, dùng đồng tiền chi phối và lèo lái luật pháp, đứng trên luật pháp. Nén bạc đâm toạc tờ giấy.

Nền nếp gia phong bị đảo lộn, những khuôn phép bị bẻ gãy, người lương thiện hoang mang và gánh chịu thiệt thòi. Trẻ con bị nhồi nhét vào đầu một lối sống thực dụng hoang dã, ích kỷ, chỉ biết thu vén cho bản thân và vô cảm với mọi thứ chung quanh. Chúng bị nhồi vào đầu những kiến thức vô bổ trong khi thiếu trang bị kỹ năng sống và sáng tạo. Một thế hệ nói và làm như một con vẹt. Một thế hệ chỉ biết cúi đầu thiếu ý thức phản kháng. Chúng như một cơ thể thiếu sức đề kháng nên cái xấu dễ xâm nhập và tung hoành.

Con người mất lòng tin nên chạy theo thần linh, ma quỷ. Họ mê tín đến độ cuồng si, họ tin vào Thế Giới ảo vọng một cách cực đoan. Họ không còn lòng tin vào cuộc sống nên dễ bị dẫn vào con đường tà đạo, tin vào quỷ ma.

Ngay những người chăn dắt linh hồn cũng trở thành kẻ buôn thần bán thánh, đội lốt Thầy Tu, mượn áo Nhà Dòng để làm điều bất chính. Chùa Đình xây lên to lớn, bề thế để kiếm lời. Nó không còn là chỗ tu hành linh thiêng mà trở thành nơi kinh doanh Thần Phật.

Cả xã hội nhốn nháo vì đồng tiền, cả đất nước sôi sục vì lợi lộc. Không còn chỗ để nói chuyện nhân từ, không còn thời gian để bàn chuyện lễ giáo. Người ta kinh doanh cả chuyện làm từ thiện, người ta cướp cả chén cơm của người già và bình sữa của em bé, viên thuốc của người bệnh. Ngang nhiên ăn cướp và ngang nhiên hưởng thụ, luật pháp ngoảnh mặt làm ngơ. Họ xô đẩy, chen lấn nhau để sống nên bỏ mặc văn minh, đánh rơi văn hoá.

Tôi không bôi đen xã hội, tôi không bêu xấu thời tôi đang sống, nhưng đau đớn thay nó là sự thật, một sự thật tàn nhẫn không kể hết được, tôi chỉ là người ghi chép lại những điều này báo chí, dư luận nói nhiều rồi.

Nhưng tôi vẫn tin rằng xã hội vẫn còn có những ánh sáng le lói để ta còn chút tin. Vẫn còn một ít người tốt để ta còn trông cậy. Thế nhưng ánh sáng không diệt hết đêm đen, người tốt thành cô đơn trong Thế Giới hỗn loạn này. Nhưng rồi phải có lòng tin để sống. Tin rồi cái thiện sẽ thắng cái ác. Người tốt sẽ diệt kẻ xấu. Kẻ bán nước phải bị nêu tên, người yêu nước phải được ca ngợi.

Nhưng giờ đây, ta gọi thời ta đang sống đây là thời kỳ gì nhỉ? Lưu Quang Vũ đã có lần gọi là: «thời kỳ đồ đểu». Nhưng bây giờ, cái đểu đó, cái đốn mạt đó đã tiến xa lắm rồi, gọi là thời kỳ đồ đểu e là còn nhẹ quá chăng ?./.

ĐỖ DUY NGỌC

Read More

Thong-diep-chinh-tri-cua-phim-Ky-Sinh_trung

Người giàu, người nghèo ...
và thông điệp chính trị của “Ký sinh trùng”
Phan Đăng Phong

Bộ phim Hàn Quốc “Parasite” đình đám của đạo diễn Bong Joon Ho đã làm nên lịch sử tại giải Oscar 2020 vừa rồi.

http://vtv16.info/phim/ky-sinh-trung-v1-7301/xem-phim.html

Nó là bộ phim không sử dụng tiếng Anh đầu tiên chiến thắng giải “Phim hay nhất” (Best Picture), cùng với ba giải thưởng khác là “Kịch bản gốc Xuất sắc nhất” (Best Original Screenplay), “Phim Quốc tế hay nhất” (International Feature Film) và giải “Đạo diễn Xuất sắc nhất” (Best Directing) của ông Bong Joon Ho. Khán giả Việt Nam cũng như khán giả quốc tế có vẻ rất hài lòng với kết quả này: sự thành công của “Parasite” thể hiện sự phát triển của nền điện ảnh châu Á trên trường quốc tế, của một Oscar chuyển mình từ một sân chơi bị gọi là thiếu đa dạng và “toàn da trắng” tới sự công nhận một bộ phim xứ Hàn với những giải thưởng rất uy tín.

Tuy nhiên, không phải ai cũng hài lòng với chiến thắng này của “Parasite”.

Tùy cảm nhận nghệ thuật của mỗi người, có những người cho rằng có những bộ phim khác xứng đáng nhận nhiều giải thưởng hơn. Nhưng cũng có những người cảm thấy “Parasite” không xứng đáng với những sự công nhận này vì đơn giản họ không đồng ý với nội dung và thông điệp của bộ phim: một sự lên án chủ nghĩa tư bản và thể hiện những hậu quả của chủ nghĩa tân tự do (neoliberalism).

Và thật vậy, nội dung của “Parasite” không hề thân thiện với những người là con chiên ngoan đạo của chủ nghĩa tư bản hay một nền kinh tế tự do.

Những người này thường ủng hộ chủ nghĩa tân tự do như đề xuất của Ronald Reagan hay Margaret Thatcher ở thế kỉ 20 vì tin rằng chỉ có một nền kinh tế tự do lưu thông, không bị ràng buộc và chính phủ ít can thiệp như vậy mới hiệu quả với cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng và thị trường lao động. Họ tin rằng chỉ khi áp dụng một nền tư bản tân tự do, những người rất nghèo mới có cơ hội thoát nghèo bằng cách chăm chỉ lao động, và cho rằng con người chỉ mãi nghèo nếu như không chăm chỉ.

Tư tưởng theo kiểu thuyết Xã hội Darwin (Social Darwinism) này – cho rằng thuyết tiến hóa của Darwin có thể được áp dụng lên cả xã hội, rằng chỉ có những kẻ “mạnh nhất” trong xã hội mới “chiến thắng” và leo lên các tầng lớp xã hội cao hơn – không phải là mới, mà dường như theo gót tư bản và chủ nghĩa tân tự do ở bất kì đâu, thậm chí cả những nhà nước cộng sản đang mang một nền kinh tế tư bản như Trung Quốc (kinh ngạc thay, thuyết Xã hội Darwin thực chất có tầm ảnh hưởng rất lớn lên Trung Quốc và một vài nước châu Á khác). Dù là nhà nước nào và theo chế độ nào, người ta cũng phải biện minh được sự tồn tại của những người nghèo tới rất nghèo trong xã hội.

Đạo diễn Bong Joon Ho hiểu được điều đó, và đặt ra câu hỏi rằng: Nhưng như vậy có công bằng không?

Gia đình Kim. Ảnh: Vox.

Gia đình Kim trong phim không phải là những người lười biếng, và thậm chí có thể nói là không phải không có tài, nhưng họ không có cơ hội để đổi đời. Sống ở một khu ổ chuột và phải lao động bằng cách gấp hộp pizza, con cái của họ không có cơ hội đi học Đại học để kiếm được công việc tốt – dù cho, như chúng ta đã thấy khi các tình tiết trong phim được hé lộ, Ki-woo và Ki-jeong không phải là không có tiềm năng. Ki-woo dù không đi học đại học vẫn đủ thông minh để dạy gia sư cho con gái nhà Park giàu có. Ki-jeong có khả năng đồ họa và sử dụng Photoshop rất giỏi.

Cơ hội đổi đời của gia đình Kim tới theo kiểu “may mắn” (con trai Ki-woo được bạn sắp đi du học nhờ gia sư thế cho nhà Park) chứ không phải là nhờ vào bất kì một cơ hội nào mang tính thể chế hóa tới từ chính phủ hay xã hội. Giả sử như không có biến cố may mắn này, nhà Kim sẽ mãi mãi sống ở nơi ổ chuột bẩn thỉu, thấp kém, nơi mà người ta tè bậy vào và ngập lụt mỗi mùa mưa.

Dù vậy, kể cả khi gia đình Kim đã nắm bắt lấy cơ hội đổi đời, thân phận của họ vẫn chỉ là “parasite” – ký sinh trùng cho gia đình nhà Park giàu có. Khi nhà Kim đã “thâm nhập” được vào gia đình nhà Park bằng cách làm gia sư cho hai đứa con trai và con gái của họ, làm giúp việc, làm lái xe, nhà Kim nhận ra rằng mình không phải là những “ký sinh trùng” duy nhất: họ có những “ký sinh trùng” đối thủ khác, và hai bên “ký sinh trùng” quyết định đấu tranh với nhau chỉ để tranh cái vị trí “ký sinh trùng” này.

Phép ẩn dụ “ký sinh trùng” này cũng là cách suy nghĩ của một số người ủng hộ thuyết Xã hội Darwin. Họ không đồng ý với cải thiện phúc lợi xã hội vì cho rằng làm vậy sẽ biến những người nghèo thành “ký sinh trùng” thay vì ép họ làm việc. Nhưng như chúng ta đã thấy, giả sử như người bạn của Ki-woo không quyết định nhờ cậu làm gia sư thay thế, thì có làm việc tới mấy gia đình nhà Kim cũng không đổi đời được. Hơn nữa, kể cả khi gia đình Park có tận hai “ký sinh trùng”, họ vẫn không nhận ra: họ quá giàu để để ý hay thậm chí là để tâm đến số tiền đổ vào màn lừa đảo của nhà Kim và đống đồ ăn “không cánh mà bay” trong nhà.

Sự “ngây thơ” này của hai bố mẹ nhà Park thể hiện đặc quyền của họ (không phải cân nhắc, thắt chặt chi tiêu), nhưng cũng đặt ra câu hỏi rằng: Nếu gia đình Park chẳng thèm bận tâm mấy đến khoảng tài sản thừa thãi của mình, tại sao số tiền ấy lại không thể đi vào thuế, đi vào tăng cường phúc lợi xã hội cho những người giống gia đình nhà Kim để không phải đẩy họ vào con đường kiếm miếng cơm manh áo có phần tủi nhục như là lừa đảo để đi làm “ký sinh trùng” thế này?

Một cảnh trong phim “Parasite”.
Ảnh: CJ Entertainment.

Trong phim, dường như không có một tình tiết nào nhắc đến chính phủ, phúc lợi xã hội, thuế má, quan điểm chính trị. Bong Joon Ho cũng chẳng cần phải sử dụng những chủ đề đó một cách trực tiếp để thể hiện sự mục ruỗng của một xã hội nơi khoảng cách giàu nghèo là quá lớn tới mức tương phản. Nhưng điều đó cũng thể hiện rằng bạn không cần phải đồng ý với một tư tưởng chính trị nào đó để đồng ý rằng ít nhất chúng ta cũng phải có những biện pháp mang tính nhà nước, mang tính thể chế hóa để giúp đỡ những người chưa có điều kiện có cơ hội thoát nghèo – và một nền kinh tế tư bản tự do thái quá chắc chắn sẽ không phải giải pháp.

Theo nhà triết học người Pháp Michel Foucault, nhà tù và hệ thống công lý hiện đại không phải vận hành chỉ để thực thi công lý mà còn để gìn giữ quyền lực của những giai cấp cao trong xã hội. Hành động giết người của ông bố Ki-taek nhà Kim là một hành động theo kiểu “tức nước vỡ bờ” – đỉnh điểm của sự căm ghét thái độ “ngây thơ” nhà giàu của ông bố nhà Park, một hành động mà Karl Marx có thể gọi là đỉnh điểm của “xung đột giai cấp”. Ông Kim đã có thể bị cảnh sát tống vào tù vì bạo lực và ám sát ông Park, để bảo tồn “công lý” cho xã hội.

Nhưng người ta cũng có thể đặt câu hỏi rằng, nếu tống ông Kim vào tù là một hành động để bảo tồn công lý, thì công lý ở đâu cho những người “ký sinh trùng” sống dở chết dở ở trong điều kiện tồi tàn như gia đình Kim hay ông Geun-sae? Sự nghèo khổ kéo dài từ thế hệ thế này tới thế hệ khác chẳng lẽ không xứng đáng được cho là bất công bằng và nên nhận được “công lý”? Giả sử có xứng đáng đi chăng nữa, biết đổ lỗi cho ai đây? Những người được cho là gây ra sự nghèo khổ này có bao giờ bị trừng phạt nhân danh công lý không, hay cuối cùng vẫn là những người nghèo này phải đi tù đày tủi nhục? Những câu hỏi này khiến cho “Parasite” càng mang tính thời sự của nó, bởi vấn đề về công lý và chức năng của nhà tù hiện đại không chỉ là câu hỏi của riêng quốc gia nào.

Việc những người nghèo, những “ký sinh trùng” trong phim quyết định đấu tranh với nhau để làm “nô lệ” cho nhà giàu thay vì hợp sức lại, thực chất cũng là một khía cạnh triết học chính trị nữa. Nếu vận dụng lý thuyết truyền thống của Karl Marx, lẽ ra tầng lớp dưới trong xã hội phải kết hợp với nhau để chống lại giai cấp tư sản áp bức, nhưng điều đó không xảy ra trong “Parasite” – ngược lại, chúng ta thậm chí còn thấy một cuộc đấu tranh đổ máu theo đúng nghĩa đen giữa hai phía “ký sinh trùng”. Điều này có phải có nghĩa là chủ nghĩa Marx ở thời hiện đại là vô dụng?

Không hẳn. Chủ nghĩa tân Marx (neo-Marxism) và Antonio Gramsci đưa ra một câu trả lời khác: Tầng lớp thượng lưu chiến thắng trong cuộc chiến văn hóa, biến thị hiếu thượng lưu của họ thành xu hướng, trở thành “tiêu chuẩn” (giống như các mặt hàng quần áo cao cấp như Gucci được coi là “hình mẫu” của thời trang vậy), và từ đó các tầng lớp dưới sẽ không hợp sức chống lại họ nữa vì cảm thấy rằng sự tồn tại của tầng lớp thượng lưu là cần thiết cho chính họ. Trong “Parasite”, suy nghĩ sẽ làm hại gia đình Park không hề xuất hiện cho tới khoảnh khắc “tức nước vỡ bờ” của ông Kim. Kể cả vậy, đó vẫn là một trường hợp khá cực đoan và hi hữu: đối với những người nghèo như gia đình ông Kim, sự tồn tại của kẻ giàu như nhà Park là cần thiết, và vì thế không cần phải nổi dậy.

Nhưng điều đó có nghĩa là bộ phim “Parasite” cổ vũ một xã hội đi theo hướng xã hội chủ nghĩa?

Có thể, nhưng cũng không hẳn. Nhìn vào những nhà nước cộng sản như Trung Quốc cùng với tư tưởng chính trị “tinh hoa” – chỉ những “tinh hoa” của xã hội mới được nắm quyền – liệu cơ hội đổi đời có phải là bình đẳng giữa mọi người, hay sự giàu có và quyền lực sẽ mãi tập trung vào tay của một bộ phận nhỏ được gọi là “tinh hoa”? Ngược lại, ở những nước thực thi dân chủ tự do, khả năng một người trung lưu, không có nhiều sự ủng hộ tiền bạc từ nhiều công ty, tập đoàn lớn được bầu lên nắm quyền so với khả năng của một người thượng lưu, giàu có, vận động vì quyền kinh doanh của các doanh nghiệp tư nhân lớn liệu có là ngang nhau?

Thay đổi thể chế chính trị vẫn sẽ không ăn thua nếu như sự bất bình đẳng về cơ hội vẫn giữ nguyên. Điều mà những bộ phim như “Parasite” thể hiện không phải là cổ vũ một thể chế chính trị cụ thể nào, mà là thể hiện những bất cập còn tồn đọng trong xã hội – bất cập về cơ hội, về khoảng cách giàu – nghèo, về công bằng trong xã hội. Một nhà nước đi theo cộng sản có thể vẫn bất công, và một nhà nước đi theo tư bản vẫn có thể cố gắng có được bình đẳng, và ngược lại. Điều quan trọng không phải là giới tinh hoa hô hào chủ nghĩa này, chủ nghĩa kia, hay ngồi tranh luận về chính trị. Điều quan trọng cuối cùng vẫn là liệu những chính sách chính trị này, kia, có thực sự có lợi cho những nhóm người yếu thế trong xã hội hay không.

11/02/2020

Phan Đăng Phong
Bài phản ánh quan điểm riêng của tác giả. Mọi bài bình luận xin gửi về địa chỉ bbt@luatkhoa.org.

...”...Tất cả mọi việc thế gian,
Đều như mộng, huyễn, ảnh hiện,
Như giọt sương mai, điện chớp
Đến...đi...mau lẹ như thế...”...
(Ý kinh Kim Cang)

Read More

Giải pháp vận động áp dụng Đạo luật 93-559 của Hoa Kỳ

Giải pháp vận động Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump 
áp dụng Đạo luật 93-559 để thực hiện hội nghị quốc tế 
về Hiệp Định Paris 1973 vì Hiệp định này đã bị CSVN vi phạm

Kính thưa Quý Vị,

Chúng tôi là thành viên của một nhóm vận động thu thập 100,000 chữ ký để gửi Thỉnh nguyện thư yêu cầu Tổng thống Donald Trump thực hiện Public Law 93-559 để ông tổ chức Hội nghị Quốc tế về việc xử lý khi Hiệp Định Paris 1973 bị vi phạm. Chúng tôi xin trình bày giải pháp mà chúng tôi nghĩ rằng khả thi giúp cho Quê hương Việt Namthoát được nạn Hán Hóa và nguy cơ mất nước.

Đó chính là giải pháp vận động Hoa Kỳ và 12 quốc gia đã ký kết những văn bản quy định việc xử lý nếu Hiệp Định Paris1973 bị vi phạm hay không được thực hiện nghiêm chỉnh.

Như Quý Vị đã quá biết: Hiệp Định Paris1973 đã bị CSVN vi phạm trầm trọng [*1]. Chính vì sự vi phạm này mà miền Nam Việt Nam mới rơi vào tay cộng sản năm 1975, dẫn đến tình trạng hết sức bi đát cho dân tộc Việt Nam của chúng ta. 

[*1]  Sự thật phũ phàng về Hiệp định Paris 1973: 

xem https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/readersopinions-nqk-12172012160001.html

Hiện nay, nói đến Hiệp Định Paris, chúng ta cần phải nói đến 3 văn bản quan trọng:

1) Hiệp Định Paris[*2] được ký ngày 27/1/1973 để đem lại Hòa bình cho Miền Nam Việt Nam;

[*2]  Hiệp Định Hòa Bình Paris năm 1973:

xem https://1234chinhtri.blogspot.com/2020/01/hiep-dinh-paris.html

2) Định Ước Quốc Tế [*3] được ký ngày 2/3/1973 để xử lý khi Hiệp Định Parisbị vi phạm.

[*3] Định Ước của Hội Nghị Quốc tế về Việt Nam Ký kết tại Paris ngày 02/03/1973: 

xem https://1234chinhtri.blogspot.com/2020/01/dinh-uoc-quoc-te.html

3) Đạo luật Public Law 93-559 của Hoa Kỳ do Tổng thống Gerald Ford ký ngày 30/12/1974.  Điều 34-b-4 [*4] trong Đạo luật này quy định: Tổng Thống và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phải thực hiện một hội nghị quốc tế về Hiệp Định Paris 1973 để đòi buộc Hiệp Định này phải được thực thi đúng như các quốc gia ký vào đó đã cam kết.

[*4] PUBLIC LAW 93-559 của Quốc hội Hoa Kỳ, điều 34-b-4: 

https://1234chinhtri.blogspot.com/2020/01/public-law-93559.html

Rất nhiều người khi nói đến Hiệp Định Paris, họ chỉ biết đến văn bản thứ nhất là Hiệp Định Paris mà không hề biết đến hai văn bản sau liên quan đến việc Quốc tế phải hành động ra sao khi Hiệp Định Parisbị vi phạm. Mà hiện nay, ai cũng thấy Hiệp định này đã bị CSVN vi phạm trầm trọng, thế mà chẳng ai buộc Quốc tế phải hành động để xử lý việc vi phạm này.

Chúng tôi xin nói về 3 văn bản nói trên, đặc biệt 2 văn bản sau liên quan đến việc xử lý vi phạm.

1) Hiệp Định Paris năm 1973

Nội dung Hiệp định Paris đòi hỏi các nước phải tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam như hiệp định Geneva 1954 đã công nhận. Hoa Kỳ và đồng minh phải rút quân ra khỏi Việt Nam. Nhân dân miền Namcó quyền quyết định tương lai chính trị của mình thông qua tổng tuyển cử tự do và dân chủ có giám sát quốc tế. Sau đó việc thống nhất nước Việt Nam sẽ được thực hiện từng bước bằng phương pháp hòa bình trên cơ sở bàn bạc và thỏa thuận giữa miền Bắc và miền Nam Việt Nam, không bên nào cưỡng ép hoặc thôn tính bên nào và không được có sự can thiệp của nước ngoài.

2) Định Ước Quốc Tế

Là văn bản cam kết của 12 quốc gia [*5] ký ngày 2/3/1973, tức hơn một tháng sau khi Hiệp Định Paris được ký kết, trong đó có 9 quốc gia và 3 thành phần của Việt Nam (gồm Bắc Cộng, Việt Nam Cộng Hòa và Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam), với sự chứng kiến của ông Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc. 

[*5] 12 quốc gia ký tên trong Định ước Quốc tế gồm: 

[1] Canada, [2] Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, [3] Hoa K,ỳ, [4] Cộng hòa Pháp, [5] Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, [6] Cộng hòa nhân dân Hungary, [7] Cộng hòa Indonesia, [8] Cộng hòa nhân dân Ba Lan, [9] Việt Nam dân chủ cộng hòa, [10] Vương quốc Anh và Bắc Ireland, [11] Việt Nam Cộng Hòa và [12] Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết.

Một số điều quan trọng được họ cam kết là:

1. Điều 2: Cam kết đảm bảo việc thực thi Hiệp Định Paris, tôn trọng những quyền dân tộc căn bản của người dân Việt, tức sự độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, cũng như quyền dân tộc tự quyết của người dân miền Nam Việt Nam.

2. Điều 4: Tất cả các quốc gia ký tên cam kết nghiêm chỉnh tôn trọng các điều nói trên và tránh làm bất cứ hành động nào trái với các điều khoản trên.

3. Điều 7b (quan trọng nhất) quy định: Nếu Hiệp Định Paris bị vi phạm, thì chỉ cần có 6 hoặc hơn 6 nước tham gia ký kết bản Định ước Quốc tế đồng yêu cầu, thì một hội nghị quốc tế phải được họp lại để đưa ra các biện pháp giải quyết.

Không cần nói thêm, mọi người đều biết Hiệp Định Paris đã bị vi phạm trầm trọng: không ngừng bắn, không tổ chức tổng tuyển cử và việc CS cướp lấy miền Nam1975 là hệ lụy của sự vi phạm nầy.

Ngoài hai văn bản trên, cần phải nói đến một văn bản rất quan trọng khác.

3) Đạo luật Public Law 93-559 của Hoa Kỳ

Điều 34-b-4 [*6] của Đạo luật này quy định: Tổng Thống và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ phải thực hiện hội nghị quốc tế về Hiệp Định Parisđể đòi buộc Hiệp Định này phải được thực hiện đúng như đã cam kết.

[*6] PUBLIC LAW 93-559 của Quốc hội Hoa Kỳ, điều 34-b-4: 

https://1234chinhtri.blogspot.com/2020/01/public-law-93559.html

o0o

Hiện nay, Hiệp Định Paris đã bị vi phạm trầm trọng khiến Việt Nam rơi vào tay cộng sản, dân tộc Việt Nam lầm than, nạn Hán hoá đang xảy ra từng ngày, và đất nước Việt Nam có nguy cơ bị Trung cộng xâm chiếm với sự tiếp tay của CSVN.

Chẳng lẽ lương tâm và đạo lý không hề buộc chúng ta lên tiếng tố cáo trước quốc tế sự vi phạm ấy sao? Hiện đã có những văn bản quy định Quốc tế, đặc biệt Hoa Kỳ, phải làm gì khi Hiệp Định Parisbị vi phạm. Những văn bản quan trọng này đang bị quốc tế quên lãng, chẳng lẽ lòng yêu nước lại chấp nhận để chúng ta không đếm xỉa gì đến những văn bản đó và không nhắc nhở quốc tế để họ thực hiện những gì họ đã cam kết trong văn bản đó sao?

Để được Tổng thống Hoa Kỳ áp dụng đạo luật Public Law 93-559 đòi buộc Hoa Kỳ họp Hội nghị quốc tế để xử lý việc vi phạm Hiệp Định Paris, theo thông lệ đã có của Hoa Kỳ, trước tiên chúng ta cần làm một thỉnh nguyện thư và thu thập 100,000 chữ ký trong vòng 30 ngày rồi đệ trình lên Tổng thống Hoa Kỳ. Nhận được thỉnh nguyện thư này thì trong vòng 60 ngày, Tổng thống Hoa Kỳ có trách nhiệm trả lời. Sau khi thỉnh nguyện thư được phát động, để ký tên, mọi người chỉ cần vào website của White House (Nhà Trắng), và ghi tên & họ cùng địa chỉ email.  Người nào từ 13 tuổi trở lên thuộc bất cứ quốc gia nào trên thế giới cũng có thể ký, miễn là không bị bệnh tâm thần.

Kính thưa Quý Vị, chúng tôi rất ước mong Quý Vị quan tâm tìm hiểu giải pháp này [*7]. 

[*7] Xin vui lòng tham khảo: 

a. Vấn đề vận động để tái họp Hội nghị Quốc tế về Hiệp định Paris với Luật sư Lâm Chấn Thọ (1)
https://www.youtube.com/watch?v=kgtRYcZrpjo

b. Vấn đề vận động để tái họp Hội nghị Quốc tế về Hiệp định Paris với Luật sư Lâm Chấn Thọ (2)
https://www.youtube.com/watch?v=zK_AXlitFHU

c. Làm sao vận động Hội Nghị Quốc tế xử lý việc vi phạm Hiệp Định Paris?
https://www.youtube.com/watch?v=yw-rSAnXJ1w

Có rất nhiều người Việt không thực sự hiểu đầy đủ và tường tận về việc quốc tế đã có những cam kết sẽ xử lý khi Hiệp Định Paris bị vi phạm, nên chúng tôi cũng rất mong Quý Vị có cách nào để thật nhiều người biết và hiểu sự thật về tầm quan trọng và khả năng giải quyết vấn đề Việt Nam của Đạo luật 93-559 cũng như Điều 34-b-4 trong Định Ước Quốc Tế quy định việc xử lý khi Hiệp Định Paris bị vi phạm.

Kính Thư

Lisa Nguyễn

Email: biensach@protonmail.com

Facebook: https://www.facebook.com/PL93559

Phone: +1-209-210-3087

Read More